مرگ شماری از زندانیانی

۲۴ اسفند ۱۳۹۶-۱۵ مارس ۲۰۱۸

عفو بین‌الملل، کمپین حقوق بشر در ایران، دیدبان حقوق بشر و عدالت برای ایران در یک بیانیه مشترک نوشتند که مقامات ایران باید به “کارزار بی‌رحمانه‌ آزار و تهدید خانواده‌های بازداشت‌شدگانی که به طور مشکوک در حین بازداشت جان خود را از دست داده‌اند، پایان دهند.”

آنها می گویند که اعضای این خانواده ها به خاطر تلاش برای کشف حقیقت در مورد علت مرگ عزیزانشان هدف قرار می گیرند.

خبر درگذشت کاووس سید امامی، فعال محیط زیست و استاد دانشگاه در روز ۲۱ بهمن، دو هفته بعد از بازداشت او به خانواده‌اش اعلام شد که واکنش های گسترده ای را در پی داشت.

فرزندان او رامین و مهران سیدامامی هفته پیش پس از ترک ایران گفتند که ماموران در فرودگاه مانع خروج مادرشان از ایران شدند، اقدامی که با خشم کانادا روبرو شد.

این چهار گروه در بیانیه خود به چهار نفر دیگر هم اشاره کردند:

“از دی ماه ۱۳۹۶ دست کم پنج مورد مرگ در حین بازداشت گزارش شده است. در خصوص مرگ سه نفر با اسامی سینا قنبری، وحید حیدری و کاووس سیدامامی، مقامات بلافاصله اعلام کردند که آنها دست به خودکشی زده‌اند اما این ادعا قویا از سوی خانواده‌ها و گروه‌های مدافع حقوق بشر رد ‌شد.”

“در مورد فرد چهارم با نام سارو قهرمانی، مقامات ادعا کردند که او در جریان یک درگیری مسلحانه با نیروهای امنیتی کشته شده است. این ادعا از سوی خانواده رد شده است؛ آنها گفته‌اند که سارو قهرمانی در طی اعتراضات سراسری دی ماه دستگیر و بازداشت شده بود و آثار شکنجه بر بدنش مشهود بوده است.”

براساس این بیانیه آخرین مورد گزارش شده مربوط به محمد راجی یکی از اعضای جامعه دراویش گنابادی است که به دنبال “سرکوب خشونت‌آمیز” اعتراضات مسالمت‌آمیز دروایش گنابادی در تهران بازداشت شده بود. نیروی انتظامی ۱۵ روز بعد به خانواده وی اطلاع داد که او بر اثر ضربات وارده جان سپرده است.

در این بیانیه آمده است: “مقامات خانواده محمد راجی را مجبور کردند که جسد او را با حضور نیروهای امنیتی در گورستان شهر علی گوردرز در استان لرستان دفن کنند. آن‌ها تهدید کرده‌اند که اعضای خانواده محمد راجی را در صورت ادامه صحبت با رسانه‌ها بازداشت خواهند کرد.”

آنها می نویسند: “همچنین به نظر می‌رسد که آنها با انجام مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ‌ و سازمان‌یافته سعی در پنهان کردن شواهد مربوط به شکنجه، بدرفتاری و مرگ (نه به صورت طبیعی بلکه به دلایل) غیرقانونی و هتک شخصیت جان‎باختگان داشته‌اند.”

این گروه ها همچنین به “تهدید” وکلایی که این پرونده ها را پیگیری کرده اند اشاره می کنند و می گویند که دست کم یک وکیل به برای صحبت با رسانه ها بازداشت شده است.

در این گزارش جزییات بیشتری از اقدام ماموران امنیتی “علیه” خانواده های این افراد تشریح شده است.

در این بیانیه در مورد وحید حیدری یکی دیگری از قربانیان آمده است: “در مورد وحید حیدری که جان خود را به طرزی مشکوک در زندان اراک در دی ماه از دست داد، مقامات از اذیت و آزار خانواده به قصد واداشتن آنها به سکوت فراتر رفته‌اند. آن‌ها محمد نجفی وکیل و مدافع حقوق بشر را به تلافی اطلاع رسانی درباره مرگ وحید حیدری در حین بازداشت و اعلام وجود علائم شکنجه از جمله کبودی و بریدگی بر بدن او بازداشت کرده‌اند. محمد نجفی از زمان دستگیری‌ در ۲۶ دی در زندان اراک نگهداری می‌شود و با چندین اتهام امنیتی بی اساس روبرو است.”

این گروه ها می نویسند که به نظر می رسد مقام ها برای پنهان کردن “شواهد وقوع جرم‌هایی مانند شکنجه، بدرفتاری و مرگ غیرقانونی در حین بازداشت” تلاش کرده باشند.

از جمله دلایل این ادعا این است که “مقامات همواره با درخواست تحویل جنازه به خانواده‌ها مخالفت کرده‌اند مگر آنکه آنها به دفن فوری جنازه رضایت دهند و بر کالبدشکافی مستقل اصرار نورزند.”