درباره امید، یادبودی در دفاع از حقوق بشر در ایران

طرح "امید، یادبودی در دفاع از حقوق بشر" پایگاه داده هایی (دیتا بیس) در تارنما(اینترنت) است و به یاد قربانیان نقض حقوق بشردر ایران.این طرح که در مرحله اوٌل به نقض حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی ایران اختصاص یافته است، در مراحل بعدی جمع آوری اسناد و مدارک مربوط به نقض حقوق بشر در ایران پس از دهم دسامبر ۱۹۴۸ * را نیز در دستور خود خواهد گذاشت.

وجود نام قربانیان در پایگاه داده های امید به معنای موافقت یا مخالفت با عقاید و مشی سیاسی آنها نیست. ثبت اسامی در امید بدون توجه به افکار، نظرات و اعمال ایشان صورت می گیرد. این افراد همگی در روندی که منجر به اعدام یا ترور آنان شده است از برخی یا تمامی حقوق بشر محروم مانده اند. یگانه هدف امید، دفاع بی طرفانه ازحقوق بشر است.

"امید" شامل فهرست قربانیان به دو زبان انگلیسی و فارسی می باشد. این پایگاه دارای یک موتور جستجواست که به بازدید کنندگان امکان می دهد تا جستجوی خود را بر اساس نام، جنس، ملیت و یا مذهب، تاریخ یا محل اعدام، اتهامات وارده و نحوه اجرای حکم دنبال کنند. هرقربانی دارای پرونده جداگانه ایست که در آن چگونگی نقض حقوق بشر در مورد وی به اطلاع عموم می رسد.

انگیزه بنیاد عبدالرحمن برومند درایجاد "امید" از طرفی تجلیل از خاطره قربانیان است و از طرف دیگر اقدامی است در راه احقاق حق مردم ایران و جامعه بین الملل برای شناخت حقیقت. هدف "امید" پاسخگویی به بی عدالتی، پریشانی و حس نفرتی است که پی آمد طبیعی نقض مستمر حقوق بشر است. ستمدیدگان نیازمند آنند که جامعه آنچه را که بر آنها رفته است تصدیق نماید و مسئولیت آن را به عهده بگیرد. آرامش عمومی و ثبات دموکراسی آینده ایران تأمین نخواهد شد مگر جامعه واقعیت نقض حقوق بشر را که قربانیان متحمل شده اند بپذیرد و صدمات ناشی از آزار و خشونت سیاسی را اذعان نماید. به رسمیت شناختن این امر گذار از مرحله تعیین کننده ای برای برپائی دموکراسی است.

نظامی که بر آزار و سرکوب شهروندانش بناشده ابایی نخواهد داشت که ترور را دربرنامه سیاست خارجی خود قراردهد؛ حضور نام قربانیانی از دیگر ملت‌ها در امید، گواه این واقعیت است. گروگانگیری و بمب گذاری در خارج از مرزها ی کشوراز نخستین نشانه های طبیعت تروریستی جمهوری اسلامی ایران بوده است. همجواری قربانیانی از ملیت های مختلف، ایرانی، عراقی، فرانسوی، آمریکایی، اسرائیلی، ژاپنی، لبنانی، آرژانتینی و غیره، به بازدید کننده نشان می دهد که خصومت و تنش میان ملت ها و فرهنگ ها نیست، بلکه بین دموکراسی و خودکامگی است.

دولت جمهوری اسلامی تا به امروز مانع از انجام تحقیقاتی کامل درباره نقض حقوق بشر توسط نهادهای مستقل شده است، به ناچار این وظیفه را سازمان های غیر دولتی به عهده گرفته اند. بنیاد عبدالرحمن برومند با ایجاد این یادبود، قدم در راهی گذاشته که پیش از این، بسیاری از نهاد های دولتی و غیر دولتی درسراسر جهان پیموده اند. مللی چون آلمان، آرژانتین، گواتمالا، شیلی، پرو، السالوادر، آفریقای جنوبی و روسیه گذاربه سوی دموکراسی را با تأسیس " یاد بود" ها و "کمیسیون های ملی برای حقیقت و عدالت" تحکیم کرده اند. "امید" نمی تواند و نمی خواهد جایگزین یک "کمیسیون ملی برای حقیقت و عدالت" شود. اما شاید بتواند مشوقی قوی برای تشکیل یک کمیسیون رسمی مستقل برای کشف حقیقت باشد.

اطلاعات "امید" از روزنامه های دولتی ایران، مواضع و اظهارات مقامات جمهوری اسلامی، گزارش های سازمان های بین المللی و ایرانی حقوق بشر، احزاب و گروهای سیاسی و شهادت ها و خاطرات زندانیان سابق و خویشان قربانیان گرفته شده. امید در جمع آوری موثق ترین اطلاعات موجود کوشش می نماید اما با توجه به ماهیت چنین تحقیقی، و مشکلات و محدودیت های ناشی از دوری از کشور و عدم دسترسی آزاد به افراد و اسناد رسمی، فهرست ارائه شده در امید نمی تواند کامل باشد، بنابراین تکمیل و تصحیح آن نیازمند تلاشی مداوم است.

پایگاه داده های "امید"، آنالایزر (Analyzer)، را گروه تحلیل داده های حقوق بشر (هیومن رایتز دیتا انلیزیز گروپ)** برای طرح بنیاد عبدالرحمن برومند آماده نموده است. این گروه که کمیسیون های حقیقت یاب، کارشناسان سازمان ملل و سازمان های غیر دولتی و دولتی را در سراسر دنیا راهنمایی کرده است، پژوهشگران "امید" را در مورد روش جمع آوری و بایگانی الکترونیکی اطلاعات آموزش داده و راهنمایی می کند. آنالایزر نرم افزاری است که برای تحلیل آمارمربوط به نقض حقوق بشر ساخته شده و به رایگان در اختیار سازمان های طرفدار حقوق بشر قرار می گیرد. جمع آوری اطلاعات از منابع مختلف در مورد یک شخص به "امید" اجازه می دهد تا با در اختیار داشتن جزئیات بیشتر میزان اعتبار خبر را بهتر سنجیده و محک زند. همه ی اطلاعات بدست آمده در مورد یک قربانی در آنالایزر ضبط می شود تا محفوظ مانده و به راحتی قابل دسترس باشد. ضبط منابع مختلف درباره ی قربانی باعث می شود که گهگاه بازدید کننده یک نام را دوبار در فهرست "گشت" امید مشاهده کند. پس از کنترل صحت اطلاعات، اسامی مذکور را بایکدیگر تطبیق داده شده و دو پرونده در هم ادغام می گردند.

این یادبود الکترونیک اقدامی است بر علیه ترور. قربانیانی که جلادانشان می خواستند از صفحه روزگارمحو شوند باز می گردند و، با حضورشان در تارنما، نه تنها وجدان جلادانشان که وجدان ایرانیان و جامعه بشری را به چالش می طلبند.

____________________

*۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ تاریخ تصویب اعلامیه ی جهانی حقوق بشر است. لازم به یاد آوری است که ایران از جمله کشور هایی بود که به این اعلامیه رأی مثبت داد. از آن زمان تا کنون همه ی نظام های حاکم بر این کشور موظف به حفاظت از حقوق مندرج در این اعلامیه بوده اند.

** گروه مذکور که بخشی از برنامه حقوق بشر گروه بنتک (Benetech) مستقر در کالیفرنیا را تشکیل می دهد، پیش از مهاجرت به کالیفرنیا در چارچوب انجمن آمریکایی برای پیشبرد علوم (AAAS) فعالیت می کرد. این گروه در اواخر سال ۲۰۰۳ با طرح ماتروس بنتک پیوند خورد و برنامه ی حقوق بشر بنتک را به وجود آورد.